Yazar: Prof. Dr. Selman Pak

İlk inen âyeti “Oku!” olan ve “Okunan şey” mânâsına gelen Kur’ân; okunsun, âyetleri üzerinde düşünülsün, anlaşılsın ve hayata tatbik edilsin/yaşansın diye gönderilmiştir. Kur’ân-ı Kerîm’i okuyan veya okumak isteyen bir Müslüman’ın, Kur’ân’dan en iyi şekilde istifade edebilmesi için, onu nasıl okuması ve anlaması gerektiği üzerinde düşünmesi gerekir. Bunun üzerinde düşünen az olduğu gibi, tavsiye edileni tatbîk edenler ise daha da azdır. Bu hususu vurgulama ihtiyacı duyan Fethullah Gülen Hocaefendi, eserlerinde değişik vesilelerle Kur’ân’ı nasıl okuyup anlamak gerektiğine dair metotlar sunmakta ve tavsiyelerde bulunmaktadır. Biz bu çalışmamızda, Hocaefendi’nin eserlerinde dağınık halde bulunan Kur’ân’ı okuma ve anlamayla ilgili görüşlerini derleyerek okuyucularımızın istifadesine sunmak istiyoruz.

Hocaefendi’nin bu konuyla alakalı müstakil bir eseri olmadığından, onun bütün makalelerini, kitaplarını, sesli ve görüntülü sohbetlerini tarayıp, konumuzla ilgili görüş, tavsiye ve tecrübelerini derlemeye gayret ettik.

Başka bir çalışmamızda, Kur’ân-ı Kerîm’i okuma ve anlama ile ilgili bugüne kadar ve günümüzde bu konuyla ilgili ilim erbâbının görüşlerine yer vermiştik. Bu çalışmamızda ise sadece Hocaefendi’nin görüşlerini zikredeceğiz. Böylece okuyucu bir mukayese yapma imkânını bulmuş olacaktır.

Böyle bir kitabı yazmanın zor yönlerinden birisi şudur: Kur’ân ile münâsebeti olanları şöyle sınıflandırabiliriz:

1. Kur’ân’ı yüzünden okuyan ve Arapça bilmeyenler.
2. Kur’ân’ı yüzünden okuyan ve Arapça bilenler.
3. Kur’ân’ı anlamak için meâl veya tefsirinden okuyanlar.
4. Kur’ân meâli veya tefsiri yazabilecek seviyede ilmi ve Arapça bilgisi olanlar.

Hocaefendi, eserlerinde bunların hepsine birden hitap etmektedir. Belki bazı yerlerde ayrım yapmış olabilir. Fakat biz, Kur’ân’ı okuma ve anlama adına Hocaefendi’nin görüşlerini bu kitapta ele alırken, ayrıma gitmedik. Yani Hocaefendi, Arapça bilmeyenlere şunu, bilenlere şunu tavsiye ediyor, yüzünden okuyanlara şunu, meâl veya tefsirinden okuyanlara ise şunu tavsiye ediyor gibi bir tasnif yapmadık.

Hocaefendi’nin, Kur’ân’ı okuma ve anlayıp istifade etme ile ilgili makâle ve kitaplarının yanı sıra, farklı zaman ve mekânlarda vermiş olduğu vaaz, sohbet ve soru-cevaplarında yer alan hususları derlemeye gayret ettik. Bu bilgileri okuyucuya kolaylık olsun diye belli başlıklar altında sunduk. Okuyucunun, kendi durumuna göre bu tavsiyelerden istifade edeceğini ümit ediyoruz.

Hocaefendi’nin görüşlerini zikrederken, -benzeri çalışmalarda olduğu gibi- özet olarak veya onun cümlelerinden anladığımızı kendi ifadelerimizle verme yerine, Hocaefendi’nin görüşlerini olduğu gibi naklettik. Bazen uzun alıntılar yaptık, bazen kısa olarak verdik, öncesine ve sonrasına üç nokta ile işarette bulunduk. Böyle önemli bir konuda Hocaefendi’nin bizzat kendi ifadeleri, kurduğu cümleler ve seçtiği kelimeler önemli olduğu için, özetleme veya kendi ifadelerimizle özet olarak verme yerine böyle bir usûl takip ettik. Ayrıca, herkes Hocaefendi’nin bütün kitaplarına sahip olmayabilir veya zikredilen konuları bizzat ilgili kaynaklara gidip bulamayabilirler.

Kur’ân okuma ve ondan istifade ile ilgili konular, makâle, kitap ve sohbetlerde, başka konularla birlikle, bazen ana konu olarak, bazen de tâli konu olarak ele alınmıştır. Bazı konular önemine binâen tekrar tekrar zikredilmiştir. Buradan hareketle, konuları belli başlıklar halinde ele alırken bu konuları biz de tekrar etmek zorunda kaldık.

Çalışmamız üç ana bölümden oluşmaktadır:

Birinci Bölüm: Kur’ân-ı Kerîm’i Arapça Aslından Okumayla İlgili Görüşleri.

İkinci Bölüm: Kur’ân Okurken Dikkat Edilmesi Gereken Usûl ve Edepler ile ilgili Görüşleri.

Üçüncü Bölüm: Genel Olarak Kur’ân Okuma ve Anlama İle İlgili Görüşleri.

Hayat kitabımız Kur’ân-ı Kerîm’i, hayatımıza hayat yapabilmek için nasıl okunması, anlaşılması ve yaşanması gerektiği önemli bir meseledir. Bu konuda Muhterem Fethullah Gülen Hocaefendi’nin tavsiyelerinden istifade etmeye Yüce Rabbimiz bu fakiri ve değerli okuyucuları muvaffak etsin dualarımla, sizleri kitapla baş başa bırakıyorum.